صفحه اصلي > برنامه های آموزشی > كارشناسي > درس مديريت صنعتي 
شنبه ٢٧ آبان ١٣٩٦
پیوندهای مفید
پایگاه داده های بین المللی
انجمن های علمی ایران
مراکز و موسسات تحقیقاتی و پژوهشی مرتبط
سازمان های بین المللی مرتبط 
وزارتخانه ها و سازمانهای داخلی
 

درس مديريت صنعتي

 ( منبع ) كتاب اصول مديريت دكتر علي رضاييان  انتشارات سمت


        

مدرس: آقای سید احمد خادم 

 

اسلاید های درس مدیریت صنعتی

 

کلیات

برنامه ریزی

سازماندهی

بسیج منابع و امکانات

سرپرستی و هدایت

کنترل



كد درس : 24 پيش نياز : ندارد            تعداد واحد :2             نوع واحد : نظري

هدف كلي درس:در اين درس دانشجو   نحوه اداره و مديريت يك مركز صنعتي  را فرا مي گيرد.

شرح درس :در اين درس دانشجو به صورت محدود با علم مديريت آشنا شده سپس مديريت مراكز صنعتي را فرا مي گيرد كه شامل امور اجرايي و اداري و مالي خواهد بود .

سر فصل دروس : ( 34 ساعت)

         آشنايي با اصول عملي  مديريت صنعتي  .

         تعريف سازمان ، مديريت سازمان ، اصول عملي سازمان ، انواع سازمان ، جداول مديريت.

         آشنايي با مديريت پرسنلي ، وظايف پرسنل فني .

         آشنايي با سيستم كنترل توليد.

         آشنايي با انبار و انبار داري ، هدف ، وظايف انبار دار، روش انبار دار ، حسابرسي انبار  و مزاياي انبار داري خوب .

         آشنايي با سفارشات و روش هاي سفارش دهي  .

         آشنايي با مديريت مالي  ،روش محاسبه بودجه و قيمت مصنوعات توليد شده .

شيوه ارزيابي دانشجودر حيطه هاي مختلف :

         آزمون تشريحي ، جور كردني و چند گزينه اي

         ارائه سمينار

کلیات

خصيصه بارز  تمدن بشري ؟ ظهور سازمان هاي اجتماعي  وگسترش روز افزون

عوامل ظهور سازمان هاي اجتماعي :

·       مكاني ، زماني، ويژگي و نيازهاي جامعه     ·       تكامل و توسعه

   سازمان هاي اجتماعي نيازمند ؟            

   مديريت براي نيل به هدف

   لزوم نيل به هدف؟     

   بسيج امكانات و رهبري آن

   رهبري و مديريت : چه كسي ؟


    توان مند و مورد قبول  
    سازمان را سامان دهد

چگونه؟ با  مديريت بر پايه

    برنامه ريزي

     سازماندهي

 

·       بسيج منابع و امكانات

·       هدايت و سرپرستي

·       كنترل

تعريف مديريت :

فرآيند به كارگيري موثر و كارآمد منابع مادي و انساني در برنامه ريزي ، سازماندهي، بسيج منابع و امكانات ، هدايت و كنترل است  . كه براي دست يابي به اهداف سازماني و بر اساس نظام ارزشي مورد قبول صورت مي گيرد.

تعريف مديريت استوار است بر : مفاهيم كلي نظري و عملي

         فرآيند است

         هدايت تشكيلات انساني است (مفهوم نهفته)

         موثر (تصميم مناسب ، نتيجه مطلوب )

         كارآ (تخصيص و مصرف مدبرانه منابع )

         تمركز بر فعاليت هاي هدف دار

مديريت؟ 

·       علم            (دانستن ) آموزش                    

·       هنريا حرفه  (توانستن ) انجام كار

            سير تحول مديريت

·       پيش از مديريت علمي تاسال 1910 تمدن هاي مصر،ايران ،چين ، روم ، سومر ، آلمان

·       مديريت علمي از 1910 به بعد مكاتب كلاسيك علمي ، فرآيندي ، بوروكراسي

·       مديريت امروز  : مديريت نظام گرا ، اقتضايي

مديريت علمي: بكار گيري روش هاي مهندسي در طراحي شغل

         الف : جايگزيني اصول علمي به جاي محاسبات سر انگشتي

         ب : كسب هماهنگي در فعاليت هاي گروهي به جاي تشتت در عمل

         پ: جلب همكاري افراد به جاي آشفتگي  حاصل از فرد گرايي

         ت: كار و تلاش براي به حداكثر رساندن بازده

         ث: تلاش به منظور ارتقاي سطح رشد تمام كاركنان براي ترقي روز افزون خود و سازمان متبوع شان

مديريت اصول گرايان: وظايف مديري

         الف : فني ( توليد)

         ب :بازرگاني ( خريد ، فروش و مبادله)

         پ: مالي ( تعيين منابع مالي و مصرف بهينه )

         ت: ايمني ( حفاظت از اموال و افراد )

         ث: حسابداري ( تعيين وضع موجود مالي )

         وظايف مديري ( برنامه ريزي ، سازماندهي ، فرماندهي ، هماهنگي و كنترل )

وظايف مديري: اصول چهارده گانه

         اختيار

         تقسيم كار

         وحدت فرماندهي

         انضباط

         وحدت مديريت

         وابستگي منافع فردي به هدف كلي

         جبران خدمات كاركنان

         تمركز

         سلسله مراتب

         نظم

         عدالت

         ثبات

         ابتكار عمل

         احساس يگانگي

بروكراسي: مسائل عملي مديريت

 (ويژگي هاي مديريت بروكراتيك)

         الف : رعايت تطابق اصل تخصص با اصل تقسيم كار در استخدام كاركنان)

         ب : ايجاد سلسله مراتب اداري

         پ: تدوين مجموعه هاي قوانين ، آيين نامه ها و مقررات سازماني

         ت: رعايت اصول روابط رسمي در جريانات اداري

         ث: استخدام كاركنان متخصص بنا بر اصول شايستگي ، كارداني و صلاحيت فني

مكتب روابط انساني : واكنش كاركنان به ميزان توليد ، شرايط كار ، طراحي شغل ، محرك هاي مديري با تاكيد بر جنبه هاي انساني مديريت و تمركز بر افراد

مديريت امروز

·       تركيب يافته هاي : مديريت علمي،اصول گرايان،روابط انساني

·       با تاكيد بر : تصميم گيري علمي ، بكار گيري رايانه ، استفاده از ابزار تصميم گيري

مديريت نظام گرا  :نگرش نظام مند به شغل مديريت ، تجزيه و تحليل داده هابراي حل مساله ، تجسم عوامل داخلي و خارجي محيط به عنوان يك  مجموعه واحد ، شناخت نظام هاي كوچك و بزرگ  براي انجام فعاليت

مديريت اقتضايي : آنچه انجام مي شود  وابسته به شرايط موجود است ،يافتن روابط بنيادي و فنون اساسي و سازماندهي دانش موجود متكي بر مفاهيم روشن  در عمل به شرايط موجود بستگي دارد.

برنامه ریزی
نگرش و مشی زندگی بر پایه تعهد به عمل مبتنی بر اندیشه ، تفکر آینده نگر و عزم راسخ

تعریف برنامه ریزی:

برای دست یافتن به هدف  مورد نظر  ، باید قبل از تلاش فیزیکی یا اقدام به انجام کار ، تلاش ذهنی یا برنامه ریزی کافی صورت گیرد.

تعریف برنامه:

·       تعيين هدف كوتاه مدت و شيوه دست يابي به آن  .

·       تعهد براي انجام عملياتي در نيل به هدف .
اهداف  برنامه ریزی

1 - افزایش احتمال رسیدن به هدف از طریق تنظیم فعالیت ها
2 - افزایش جنبه اقتصادی ( مقرون به صرفه بودن عملیات )
3 - تمرکز بر مقاصد و هدف ها و احتراز از تغییر مسیر
4 - تهیه ابزاری برای کنترل

چرا   برنامه ریزی  : عدم اطمینان به تغییرات محیطی

اساس  برنامه ریزی :

1 آگاهی از فرصت ها  2- آگاهی از تهدید های پیش رو  3 استفاده از فرصت ها      4 مبارزه با تهدید ها

انواع  برنامه ریزی :

1 اساسی ( استراتژیک)    2 اجرایی (عملیاتی)          3 تخصصی

برنامه ریزی اساسی :

1 تعیین ماموریت ها و هدف های دوربرد
2
تفکیک ماموریت ها به هدف های کمی وکیفی
3
تعیین خط مشی و سیاست
4
طرح ریزی و برنامه ریزی اجرایی

برنامه ریزی اجرایی :

1 تهیه برنامه کوتاه مدت ( تعیین بودجه و زمان بندی)
2
تعیین معیار های عملکرد وموقعیت ( کمیت ، کیفیت ، هزینه)
3
باز بینی و تعیین موارد انحراف
4
تهیه برنامه جدید

برنامه ریزی تخصصی :

1 مدیریت و کنترل محصول ( هماهنگی بین تقاضا و زمان عرضه ، تعدیل بیکاری انسانی و تجهیزاتی،تامین به موقع نیاز مندی ها، استفاده بهینه از گردش سرمایه ، یکنواختی سیر تولید محصول ، ارائه شیوه انجام فعالیت ، ارائه گزارش وضع موجود به بالا دست )

2 نیروی انسانی (تعیین تعداد افراد برای کسب آموزش ، ترفیع ، باز نشسته گی ، اخراج)

3 مالی ( تعیین منابع مالی و چگونگی وضعیت آن ، نحوه مصارف منابع )

ديدگاه هاي رايج برنامه ریزی :

1 بر مبناي هدف و نتيجه          2 بر پايه استثناء           3 اضطراري

1 بر مبناي هدف و نتيجه( با مشاركت كاركنان مهم ترين مسايل سازمان تعريف و براي هر شاغل هدف گذاري منظمي صورت مي گيرد ، مشاركت توام مدير و كارمند در تبديل اهداف  كلي به اهداف فردي )
مراحل  برنامه ريزي امكانات و منابع  :
الف ) نقش ها و ماموريت ها    ب) نتايج مورد انتظار    پ) شاخص ها    ت) هدف ها   ث) طرح هاي عملياتي  ج) كنترل

2 بر پايه استثناء(واگذاري تعيين هدف ، تخصيص منابع ، و تعيين شاخص هاي عملياتي به مسئولان واحد ها ، مداخله مدير ارشد در زمان بروز انحراف از برنامه پيش بيني شده )
ابزار اساسي و متداول : الف ) بودجه ب) هزينه هاي استاندارد پ) حسابداري مديريت يا مراكز مسئوليت ( هزينه ، درآمد ، سرمايه گذاري)

3 اضطراري ( پيش بيني و تعيين واكنش مناسب به حوادث يا شرايط جديد كه در وضع سازمان اثر گذار خواهد بود)

گام هاي برنامه ریزی :

آگاهي از فرصت     تعيين اهداف كوتاه مدت     كسب اطلاع پيرامون فعاليت      دسته بندي و تحليل اطلاعات    تعيين فرضيه ها و شناخت موانع     تعيين بديل ها    ارزيابي بديل ها     انتخاب بديل   - تدوين برنامه فرعي      تنظيم تفصيلي توالي فعاليت ها و جدول  زمان بندي
- بيان برنامه به كمك ارقام با تخصيص بودجه - پيگيري پيشرفت كار

برنامه ریزی موثر :

زمان              ارتباطات                      تشريك مساعي
4
آماده سازي سازمان ( ترسيم نمودار مطلوب هر بخش  ، هماهنگي بين فعاليت هاي گروهي  ، مشخص نمودن وظايف   ، ايجاد بستر مناسب براي افزايش كارآيي گروه ها ، انتقال اهداف و خط مشي ها به تمام سطوح سازمان ، مكمل بودن برنامه ريزي كوتاه مدت با بلند مدت ، پذيرا بودن اطلاعات و تغييرات در سازمان )

محاسن برنامه ریزی :

1 تحقق اهداف سازمان تنها در چارچوب برنامه ريزي       2 فراهم نمودن زمينه براي اجراي تصميم ها         3 انجام منظم طرح هاي آتي و نيل به نتيجه حداكثري        4 توانايي تطبيق با رشد سريع تكنولوژي         5 نيل به رشد اقتصادي و جلوگيري از هرز سرمايه         6   انجام بودجه بندي و دسترسي به ابزار كنترلي7 ارتقاء روحيه كار گروهي

محدوديت هاي برنامه ریزی :

1 با توجه به هزينه ها انساني ، مالي و زماني  براي تحقق اهداف  تعهد ايجاد نمي كند.
2
با توجه به هزينه ها انساني ، مالي و زماني  براي سازمان هاي خرد مقرون به صرفه نيست .
3
در كوتاه مدت موجب كندي يا اشكال در حركت مي شود .
4
بر پايه حدس و احتمال استوار است و يقيين را تضمين نمي كند .

آسيب هاي پيش روي برنامه ریزی :

1 عدم مداخله مستقيم مدير يت عالي در برنامه ريزي و تفويض مسئوليت به غير
2
غرق شدن در مسايل جاري و عدم توجه به برنامه ريزي                                                                              

3 كوتاهي در تبيين و تدوين روشن اهداف
4
     مداخله ندادن مديران اجرايي  در فرآيند برنامه ريزي                     

5 معيار قرار ندادن  تعهد به اجراي برنامه در ارزيابي عملكرد مديران                    

6  ناتواني در خلق بستر موافق  و حمايت گر در  فرآيند برنامه ريزي
7
جدا تلقي كردن برنامه ريزي جامع از جنبه هاي ديگر مديريت           

8 پيچيدگي و انعطاف پذير نبودن  برنامه در مواجهه با نوآوري ها                                                              

9- عدم ارزيابي و بازنگري عملكرد مديران اجرايي در برنامه هاي بلند مدت                  

10 اتخاذ تصميم هاي احساسي  و متكي بر خود نظري

سلسله مراتب برنامه:

الف : استراتژيك :كسب اهداف جامع سازمان و به اجرا در آوردن ماموريت
ب : عملياتي: ارائه جزييات چگونگي اجراي برنامه استراتژيك شامل برنامه هاي يك باري و هميشگي است
انواع برنامه:

-        ماموريت ها و اهداف دور برد               - اهداف كوتاه مدت

راه برد :

-        خط و مشي : خرد وكلان          -  رويه ها و مقررات

برنامه هاي اجرايي :      عمده ، جزيي ، پشتيباني

بودجه :            واحد پول يا كار

ويژگي هاي  ماموريت ها و اهداف دور برد :

1 مفهوم و روشن بودن شرح ماموريت.
2
جلب تعهد ، ايثار و علاقه مديران و كاركنان.
3
حجم نتايج بيشتر از مجموعه اجزا باشد.
4
استفاده از خلاقيت و نوآوري در تنظيم ماموريت ها.
5- منشاء ضوابط و زير ساخت مناسب براي اجراي برنامه باشد .

اهداف  کوتاه مدت :

1 تبیین و روشن بودن هدف های کوتاه مدت.
2
زیر بنا  قرار دادن هدف های کوتاه مدت در همه برنامه ریزی ها.
3
اندازه گیری میزان کارآیی و تصمیم های اتخاذ شده.
4
رعایت مراتب اهداف  برای پرهیز از پرا کنده کاری.

لزوم توجه به عوامل تعیین هدف :

1 قابل اندازه گیری بودن نتیجه مورد انتظار.
2
معین بودن چگونگی انجام کار.
3
انجام کار در دامنه زمانی پیش بینی شده.
4
معین بودن هزینه ها بر حسب واحد های پولی یا کاری یا هر دو .

هدف گذاری یعنی : تفکیک ماموریت ها یا اهداف دور برد به اهداف کمی و کیفی کوتاه مدت  که برای یک واحد یا یک فرد قابل اجرا باشد
1
ساده و دقیق بودن.
2
پرهیز از پراکنده کاری و خرده کاری.
3
تضمین کننده دست یابی به اهداف.

راه های تعیین هدف کوتاه مدت :

1 تجزیه و تحلیل خدمت یا تولید.
2
تجزیه و تحلیل بهبود و توسعه.
3
بهبود و توسعه توانایی های فردی و سازمانی.
 تعیین هدف  با لحاظ ماموریت های کلی  سازمان.

راه برد (استراتژی):

1- برنامه جامع ، واحد و کامل که بر مبنای آن نیل به اهداف اساسی سازمان تضمین می گردد.        2- عرضه خدمت از سوی سازمان برای پاسخ به نیاز محیط اطراف در مدتی معین .

تعیین خط مشی و سیاست :

1- بهترین انتخاب برای نیل به مقصود.  2- راهنما و حدودی است که تصمیم های آتی ، باید در آن محدوده اتخاذ  و تعیین شود. 3- نحوه اجرای هدف است و رفتار مسئولین را تعیین و مقیاسی برای کنترل عملیات  است .

ویژگی خط مشی  :

  1 صریح  و واضح.  2 دارای قابلیت اجرا. 3 منعطف. 4 جامع .  5 - هماهنگ کننده.6 - مستدل . 7 - قابل تفکیک از قوانین .8 - مدون و مکتوب .

 انواع خط مشی :            1 اساسی        2 کلی           3 بخشی

رویه : محدود تر از سیاست  است و جریان عملیات  را مشخص می کند.
برنامه ، مرتبه ای یا زمان بندی  برای انجام فعالیت های آتی هستند.

روش: نحوه اجرای برنامه مرتبه ای و جدول زمان بندی  رویه است.

قوانین: نحوه اجرای برنامه مرتبه ای و جدول زمان بندی  رویه است.

سازماندهی

فرآيندي که طي آن  تقسيم کار ميان افراد   و گروه هاي کاري و هماهنگي بين آنان براي نيل به اهداف صورت مي گيرد.

به عبارتي ديگر سازماندهي فرآيندي سه مرحله اي است :

          برقراري رابطه ميان پست ها  براي نيل به هدف مشترک

          طراحي کارها و فعاليت ها

          دسته بندي فعاليت ها به پست هاي سازماني

کوچکترين ساختار سازماني                        مدير                            کارمند

مهم ترين و معمول ترين ابزار رسمي کردن سازمان ، تهيه نمودار ها و راهنماهاي سازماني  است .

نمودار هاي سازماني:            نمودار افقي                    نمودار عمودي               نمودار دايره اي

پنج نکته در ترسيم نمودار:

1 - نمايش واحد سازماني با چارچوب مستطيل

2 قرار دادن قوي ترين واحد در 

      نمودار عمودي : در بالا

      در نمودار افقي : در سمت راست

      در نمودار دايره اي : در مرکز

3   خطوط  بين واحد ها  براي  بيان رابطه  و  ميزان پاسخگويي

4 خطوط کامل، رابطه مستقيم و پاسخگويي کامل و خطوط منقطع، رابطه غير مستقيم و پاسخگويي بخشي از قدرت

5 قرار دادن واحد هاي ستادي  در کنار خط رهبري  براي تميز از واحد هاي صف  يي

انواع سازمان

ا رسمي

-         بنيان گذاري و تصويب قانوني ،

-         تعداد مشاغل ، حدود  وظايف و اختيارات و چگونگي انجام آن مشخص  ،

-         ساختار آن فرضي و تخيلي است .

2 غير رسمي

      -پس ايجاد ساختار رسمي ، در درون آن ظهور مي يابد،

      - حاصل تعامل اجتماعي مستمر  در متن ساختار  رسمي بوده موجب تعديل ، تحكيم يا گسترش آن مي شود .

تعريف سازمان رسمي

روابط  را بطور مكتوب و به كمك نمودار سازماني و با دقت هرچه بيشتر براي كاركنان تشريح  مي كند .

تغييرات بعدي  لازم مي تواند  بصورت رسمي يا غير رسمي انجام شود.

تعريف سازمان  غير  رسمي

روابط  را بطور شفاهي براي كاركنان توضيح داده مي شود .

اين روابط بر حسب نياز تغيير مي كند.

وجوه تمايز سازمان رسمي و غير رسمي

- سازمان رسمي ماهيتي غير شخصي دارد.

- سازمان رسمي به طراحي شغل محدود و افراد به طور قانوني انتخاب مي شوند .

- سازمان غير رسمي  زماني شكل مي گيرد كه تصدي شغل معيني در سازمان سبب برقراري روابط اجتماعي شود.

وجوه تمايز سازمان هاي مراتبي اداري و تطبيقي

مراتبي اداري :

-         تاكيد بر ساخت سازماني  .

-         اصرار بر تعيين دقيق كارها.

-         ايجاد شبكه دقيق و تعريف شده براي واگذاري وظايف و اختيارات.

تطبيقي :

-         سازمان در محيط پويا نيازمند تطبيق با محيط است .

-         ساخت كمتري را در تشكيلات توصيه مي كند .

-         در مرتبه هاي نياز ، سازمان را در سطح بالا تر قرار داده و پويايي و قابليت انعطاف را متصور است .

ساخت سازماني از منظر  علماي كلاسيك

هنري فايول :           اصول سازماندهي منطقي ، بايد بتواند : ساخت ، تنظيم  و هماهنگي لازم را براي تركيب فعاليت هاي گروهي فراهم آورد.

      براي هر يك از كاركنان ، در ساخت سازماني جايگاهي تعيين شود و كاركنان در جايگاه خود انجام وظيفه كنند .

فردريك تيلور  و هنري فايول :         كارها بطور دقيق و تعريف شده اي از وظايف واگذار شده و اختيارات تفويض شده ايجاد گردد.

ماكس وبر : وي نيز بر ساخت  سازماني  ( رسمي ) تاكيد زياد   داشت .

بسیج منابع  و امکانات

از وظایف اساسی مدیر   است  و شامل :
 
1- مدیریت بازار یابی  ،
 
2- تامین منابع مالی و سرمایه ای  ،
 
3- تامین مواد و وسایل ،
 
4- ارزیابی ، انتخاب و پرورش مدیران  ،
 
5 تامین و استفاده از منابع حقوقی و مقرراتی  .

مدیریت بازار یابی : تجزیه و تحلیل ، برنامه ریزی ، اجرا و کنترل برنامه هایی  که هدف آنها ایجاد سطح مطلوبی از معاملات بازرگانی در بازارهای مورد نظر هدف های سازمانی است .

تصمیم گیری در باره کالا ، قیمت گذاری ، ارتباطات و توزیع به :         چگونگی تجزیه وتحلیل منظم و مشخصی از  نیاز ها ، تقاضا های بازار و واسطه ها وابسته است .

وظایف مدیریت بازار یابی  :
1- تعیین هدف های بازار یابی
2- برنامه ریزی بازار مختلط
                        الف ) محصول
                        ب) قیمت گذاری محصول
                        پ)دالان های توزیع
                        ت) توسعه
3-سازماندهی
4- کنترل
5
بازار یابی و سایر وظایف ( ایجاد تقاضا) .

انواع تقاضا :                             وظیفه بازار یاب  ( نام رسمی )
1-  تقاضای منفی                                  معکوس کردن تقاضا (تبدیلی)
2- عدم تقاضا                           ایجاد تقاضا ( تحریک تقاضا)
3- تقاضای پنهان                                  ظاهر کردن تقاضا
4- تقاضای کند شونده                         احیای تقاضا
5
تقاضای نا منظم                               همزمان کردن تقاضا
6
تقاضای کامل                                  حفظ تقاضای موجود (ابقایی)
7
تقاضای بیش از حد                         کاهش تقاضا ( معکوس)
8
تقاضای ناسالم                                 از بین بردن تقاضا ( ضد بازار یابی)

تامین منابع مالی و سرمایه ای:          جریان تصمیم گیری مالی بر اساس جمع آوری اطلاعات در ارتباط با ثبت و  گزارش صحیح آنها ، پیش بینی وقایع بر مبنای مدل های اقتصادی و تجزیه و تحلیل نتایج اقدامات .

مدیریت مالی:   با نحوه اداره پول و مطالبات پولی مرتبط است .شامل پنج رشته  :
1-  عمومی              2- تجزیه و تحلیل اوراق بها دار و سرمایه گذاری              3- بین المللی      4- موسسات مالی                       5- بخش خصوصی

وظایف  مدیر مالی:       -ارتباط با سایر واحد ها   - اداره وجوه و دارایی ها .

3- اداره  دارایی ها  ،

4- اداره وجوه .

1-  هدایت به سوی نقدینه گی   ،  
 2- هدایت به سوی سود آوری  ،

هدایت به سوی نقدینه گی :      داشتن نقدینه گی کافی برای انجام امور جاری سازمان.

1-  پیش بینی جریان نقدی  ، 2- افزایش در وجوه ، 3- اداره جریان وجوه داخلی .

هدایت به سوی سود آوری:      از عناصر مهم تشکیلات ، که با اقدامات مالی در مسیر جریان اطلاعات ، تصمیم گیری درستی در هدایت سازمان انجام می دهد .
1-  کنترل هزینه ، 2- قیمت گذاری ،  3- پیش بینی سود ، 4- اندازه گیری بازده مورد انتظار .

اداره دارایی ها:           

دارایی : ساختمان ها ، ماشین آلات ، وسایل نقلیه ، موجودی کالا ، وجه نقد وسایر منابع که در تملک سازمان است.
1-  حفظ و نگهداری  ، 2- اخذ تصمیم در نحوه استفاده  و بهره برداری  منابع .

اداره وجوه :

وجوه: پول نقد  ، مبالغ قرض شده  ، مبالغ به دست آمده ناشی از فروش سهام اطلاق می شود.
1-  نگهداری وجوه کافی برای اداره امور  تجاری .
 2-پرداخت صورت حساب ها .
3- تخصیص پول برای پرداخت سود سهام .

تامین مواد و وسایل ( لجستیک ):    لجستیک  : عرضه ، توزیع ، نگه داری مواد ، بکار گیری کارکنان ، علم محاسبه  ، علم تدارکات ، لشگر کشی  ، هنر زندگی و رزمیدن ، علم طرح ریزی و محاسبه  معنی می دهد.
ترکیبی از مدیریت و سازماندهی که  شامل مدیریت مواد ، توزیع و بازرگانی  است  .
در مهندسی صنایع  : بررسی مواد  ، حمل و نقل  و انبار سازی کالا   ( فرآیند سفارش ، زمان بندی تولید و موجودی ) است .

ارزیابی ، انتخاب و پرورش مدیران :            مدیریت یک حرفه و شغل است چرا که با رشد و توسعه سازمان به مدیران کاز آمد و حرفه ای  و سر شار از قدرت درک  نیاز است .
می بایست دارای حداقل  :
1- مهارت های مدیر ،
2- اجزای اثر گذار در مهارت های انسانی ،
3
استمرار آموزش باشد .

مهارت های مدیر:
1-  فنی ( توانایی بکار گیری دانش ، روش ها ، فنون و  تجهیزات لازم برای انجام کار های خاص) ،
 2- انسانی (توانایی کار با دیگران و استفاده از  آنان در انجام وظایف واگذار شده ) ،
3- نظری ( قدرت درک پیچیده گی های سازمان و جایگاه خود فرد در آن ، طراحی و حل مسئله ).

اجزای موثر در در مهارت انسانی:
1-  درک رفتار گذشته،
 2- پیش بینی رفتار آینده،
3- هدایت ، کنترل و تغییر رفتار آینده.

آموزش:
تحولات تکنولوژیکی و توسعه علوم  و تاثیر زیاد آن بر مدیریت ضرورت آموزش مدیران را الزامی نمود .(احتیاجات جزیی ، متوسط ، عمده )
1-  مدیر نیازمند مجموعه ای ازدانش ومهارت برای درک افراد درمحیط کار وبه کار بردن موثر روابط انسانی دارد ،
 2- برخی از مدیران از طریق تجربه این مهارت را کسب می نمایند ،
3- سازمان ها تمایل دارند ، مدیران روش درست ایجاد روابط انسانی را به کار گیرند.

تامین و استفاده از منابع حقوقی و مقرراتی:  آگاهی از قوانین و مقررات  ضروری است و اداره واحد ها را بهبود می بخشد .
1- نحوه انتخاب مدیران ( در شرکت های سهامی ، هیئت مدیره  و انتخاب مدیر عامل به عنوان شخص حقیقی ،
2- تکالیف و اختیارات مدیر ان ( همه امور مربوط به اداره شرکت  به جز مواردی که مجمع عمومی صلاحیت  اتخاذ تصمیم آن را دارد.

كنترل

از وظایف اساسی مدیر است و شامل :
  1- پي بردن به صحت برنامه ريزي،
  2- استفاده حداكثري از كارآيي و اثر بخشي،
  3- اصلاح انحرافات احتمالي ،
  4- تطابق عملكرد با اهداف مطلوب سازمان،

كنترل: تلاش منظمي براي رسيدن به اهداف استاندارد ، طراحي سيستم بازخورد اطلاعات ، مقايسه اجزاي واقعي با استاندارد هاي از پيش تعيين شده  ، در نهايت : تعيين انحراف احتمالي و سنجش ارزش آنها بر روند اجرايي كه در بر گيرنده بيشترين كارآيي است  .
فرآيند كنترل:
  - تعیین معيار يا ضابطه براي كنترل
  - سنجش عملكرد در برابر معيار ها
  - تشخيص انحرافات و تحليل علل آن ها
  - کنترل اقدامات اصلاحي.

1- تعيين استاندارد يا ضابطه:           تفسير هدف هاي سازمان در قالب بازده دقيق و قابل اندازه گيري كه در برگيرنده برنامه ريزي ، استراتژي ، خط مشي ، روش ها ، رويه ها  و بودجه بندي باشد.
انواع استاندارد:
1-  كمي : هزينه ، در آمد ، سرمايه و برنامه
2- كيفي : نظارت  و تعيين مطلوبيت توليدات يا خدمات
 3- مختلط  :تركيبي از كمي و كيفي

2 - سنجش عملكرد در برابر معيار ها : مقايسه نتايج عمليات انجام شده با هدف ها و استاندارد هاي از قبل تعيين شده كه عمدتا در جنبه هاي كمي مانند درآمد ، هزينه و ... بكار مي رود.
شيوه هاي مقايسه:
1-  نمونه گيري : ميزان توليد يا خدمات زياد  است .
2- مشاهده و بحث غير رسمي : حين انجام خدمت  يا توليد  ، به صورت  مستقيم يا غير مستقيم  .
3-پيش  گويي :توجه به چيزي كه احتمال وقوع آن مي رود .
4
گزارش ها : كتبي يا همراه با توضيحات شفاهي   كه به تنهايي فاقد  كفايت است .

3 تشخيص انحراف و تحليل  علل آن: مقايسه نتايج عمليات انجام شده با هدف ها و استاندارد هاي از قبل تعيين شده  منجر به تشخيص انحراف مي شود .انحراف يا حايز اهميت است يا كم اهميت كه با + و نمايش داده مي شود.

4 اقدامات اصلاحي:          باتشخيص انحراف  و ملاحظه  نتايج عمليات  پايين تر از استاندارد  ، تلاش مي شود تا در هنگام عمليات يا در مرحله بعد اقدام اصلاحي انجام  شود . اقدام اصلاحي مي تواند جزيي يا بنيادي باشد .
تدابير كنترل و نظارت:
1-  كنترل عملياتي : تداركات ، بازار يابي و حسابداري از عمده ترين عمليات مرتبط با توليد هستند كه  نقش تعيين كننده اي در تنظيم عمليات دارند و مي بايست به صورت دوره هاي كوتاه ، ميان و بلند مدت كنترل شوند .  
 2- بودجه :برنامه هاي سازمان به صورت ارقام ريالي است كه بخشي از فرآيند برنامه ريزي است  ،  يا به عبارت ديگر ارائه ارقام كمي با تعيين هزينه عمليات تفكيك شده است كه مشخص مي كند چه فعاليتي و در چه مدتي بايد انجام شود  ، لذا مي توان براي تعيين ميزان دست يابي به برنامه هاي پيش بيني شده  مورد استفاده قرار گيرد.
 3- گزارش هاي كنترل آماري : با مقايسه و تجزيه و تحليل گزارش هاي مستمر دوره اي  مي توان به انحراف و ميزان آن پي برد و اقدام اصلاحي متناسب را طراحي كرد.
4- گزارش هاي كنترل خاص : با توجه به تقاضا  ، از عمليات خاصي گزارش  تهيه شده و مورد رسيدگي قرار مي گيرد و به طور غير مستمر انجام مي شود .

انواع كنترل:      از ابعاد زماني ، سازماني و مقداري و با اشكال دايم ، متناوب ، متمركز يا غير متمركز ، كمي يا كيفي  و كنترل كننده چه كسي باشد  به شكل زير تقسيم بندي مي شود .
1-  پيش برنده :قبل از انجام كامل عمليات ، نتايج پيش بيني و اقدام اصلاحي صورت مي پذيرد ،
 2- غربالي يا   بله ، خير :هر مرحله از كار پس از طي مراحل پرسش و پاسخ و انجام آزمايش  ، وارد مرحله اجرا مي شود ،
 3- پس از عمل :پس از اتمام عمليات براي بررسي نتايج به كار مي رود و ميزان انحراف را معين مي كند .

ويژه گي هاي كنترل موثر:

1-  دقت،2- به موقع بودن، 3- مبتني بر هدف و برنامه بودن، 4- معقول و قابل درك بودن، 5 به لحاظ هزينه و زمان مقرون به صرفه بودن ، 6 در نقاط استراتژيك انجام شود ،

7 عيني بودن8 انعطاف پذير  بودن 9 -  با تفاوت هاي فردي قابل انطباق باشد ، 10 واجد كشف كنندگي باشد ،11 متناسب با پست سازماني باشد ،12 -  و قابل تجديد نظر باشد .

عوامل موثر بر كنترل:

1-  تغييرات محيطي ،2- پيچيدگي ،3 اشتباهات ،4 تفويض اختيار.

مشكلات كنترل:
1-  مقاومت كاركنان ،
2
دشواري دسترسي برنامه ريزان و مديران به نتايج  كنترل ،
3- واقعي و منصفانه نبودن استاندارد ها .

هدايت:
رمز موفقيت مدير ؛
توان هدايت نيروي انساني.

هدايت:
از وظايف اساسي مدير ؛
تلاش براي ايجاد انگيزه و رغبت در زير دستان براي حصول اهداف سازمان با تكيه بر ارزش هاي فردي و اجتماعي.

بخش هاي هدايت : - رهبري  - انگيزش   - ارتباطات

رهبري:
-توانايي ترعيب  ديگران به كوشش مشتاقانه جهت هدف هاي معين ،
-تحت تاثير قرار دادن مردم  براي تلاش مشتاقانه در جهت كسب اهداف جمعي  ،
- تحت تاثير قرار دادن  ديگران  براي كسب اهداف مشترك.

الگو هاي  رهبری:
 ا
خصوصیات رهبر
2- نظریه های رفتار رهبر
3-نظریه های اقتضایی

خصوصیات رهبر:
 ا
هوش : کار رهبری به تجزیه و تحلیل مشکلات و مسایل پیچیده  نیازمند است .
2-بیان رسا : برای نفوذ در پیروان و ترغیب آنان به تبعیت  ، از بیان رسا برخوردار باشد .
3-رشد اجتماعی و وسعت نظر : واجد ظرفیت فکری و نفسانی بالا بوده تا در برابر ناکامی ها ، مغلوب و در موفقیت ها ، مغرور نگردد.
4- انگیزش درونی : بواسطه تاثیر اندیشه و عمل رهبر در پیروان ، باید ارزش هایی را ارائه دهد که ضمن احترام خود و پیروان  موجب اثر گذاری شود .

نظریه های رفتار رهبر :
 ا
آمرانه : قدرت را ناشی از مقام خود دانسته و افراد را ذاتا تنبل و غیر قابل اعتماد می شناسد.
2-مردم سالار: قدرت را ناشی از پیروان دانسته و افراد را موجوداتی خود جوش و مسئولیت پذیر دانسته که به نحو شایسته ای دارای انگیزش خواهند شد .
3- سایر 

نظریه های   اقتضایی :
 انطباق رفتار رهبر با شرایط
1- رهبر کیست و چه توانایی هایی دارد .
2-پیروان چه توان و تمایلی دارند  ، تا چه حد اهداف خود را با اهداف سازمان همسو می دانند.
3- عوامل محیطی سازمان مانند وضعیت اقتصادی ، سیاسی و ... چگونه است .

انگیزش:   ”چرا ”     ی رفتار
-حالتی درونی که انسان را به انجام فعالیت وا می دارد ،
- فرد هیچ رفتاری را انجام نمی دهد مگر آنکه انگیزه یا نیازی محرک آن باشد.

عوامل شکل دهنده رفتار:          -انگیزه             - هدف

نقش اساسی موفقیت سازمانی :
داشتن انگیزه برای  انجام وظایف و هم سویی اهداف فردی با اهداف سازمانی

نظریه های انگیزش:
-  محتوایی : تلاش برای مشخص کردن عوامل شکل دهنده رفتار
1- سلسله مراتب نیازها           2- انگیزش و بهداشت روانی         3- دو ساحتی بودن انسان
-  فرآیندی : تاکید بر جریان  ایجاد انگیزه
1- انتظار                         2
برابری

سلسله مراتب نیازها:
-غریزی  : 1- جسمانی یا اساسی
- اکتسابی : 2-امنیت و تامین   3
اجتماعی یا تعلق  4 احترام یا قدر و منزلت    5 خود یابی

انگیزش و بهداشت روانی :
بهداشت جسمانی :
-فقدان  عوامل و شرایط لازم : عدم رضایت
-تامین عوامل و شرایط : کاهش عدم رضایت  و سوق به بی میلی و بی تفاوتی
بهداشت روانی :
 -فقدان  عوامل و شرایط لازم : بی تفاوتی  و عدم رضایت
-تامین عوامل و شرایط : رضایت  و کامیابی

دو ساحتی بودن انسان :
الف- انسان ها ذاتا تنبل ، گریزان از مسئولیت ، در برابر مشوق یا محرومیت  وادار به فعالیت شده
ب- در شرایط مطلوب ،  کار طبیعی بوده  ،مسئولیت پذیر و جویای آن است  و با ایمان و اعتقاد  به هدف  ، بهتر از دیگران شده  و احساس رضایت درونی دارد.

انتظار :
-پاداش هایی که انتظار می رود از رفتار معینی حاصل شود.
- جذاب بودن پاداش در ارضای نیاز .

برابری:
-تلاش منجر به انجام کار خواهد شد.
- انجام کار به نتایج مطلوب ختم خواهد شد.
- نتایج مطلوب جذابیت  برآورده شدن نیاز را در خواهد داشت .

ارتباطات:
-تبادل اطلاعات و انتقال معنی،
-انتقال اطلاعات از فرستنده به گیرنده بطوری که برای طرفین قابل درک باشد،
- فرآیندی که افراد از طریق انتقال علایم پیام به معنی آن پی می برند،
فرآیندی که مدیران ، سیستمی را برای دریافت اطلاعات و تبادل معنی به افراد و دستگاه های داخل و خارج سازمان   برقرار می نمایند.

عناصر ارتباطی:
1-فرستنده          2- گیرنده          3- مفهوم ذهنی پیام  4- مفهوم  عینی پیام     5- ارسال پیام    6- دریافت پیام            7- تبدیل پیام به مفهوم ذهنی             8
درک پیام              9- عوامل اخلالی         10- باز خور

ساده ترين الگوي ارتباطي:        - فرستنده         - پيام    - دريافت كننده

ارتباط سازمانی :
فرآیندی است که مدیران به وسیله  ی  آن سیستمی را برای گرفتن اطلاعات و تبادل معانی به افراد  و ارگان های گوناگون  داخل و خارج سازمان برقرار می سازند .

انواع  ارتباطات :
            1-یک جانبه : عدم ابراز واکنش    پاسخی نسبت به  پیام  .
              2-دو جانبه : ابراز واکنش پاسخی و اعلام نظر نسبت به محتوای پیام  .

برخی ویژگی های ارتباط:
1-یک جانبه :سریع تر ، کار فرستنده آسان تر .
  2-دو جانبه :در نتیجه بازخور پیام  ، به دقت بیشتر نیاز دارد.گیرنده  نسبت به ارزش قضاوت خود اطمینان بیشتری می یابد.
3
یک جانبه : مخفی کردن آسان اشتباه  ها از سوی فرستنده .
4- دو جانبه : برای اتخاذ تصمیم در اموری که هنوز برنامه ریزی نشده است  ، موثر و نافذ است .
5- یک جانبه : زمانی مناسب و موثر است  که فرستنده و گیرنده با پیام آشنا وحالت  پیام یکنواخت و تکراری باشد .

دسته بندی   ارتباطات :
1-افقی: به وجود آمدن دالانی برای  هماهنگی و حل مسایل سازمانی بین هم ردیف ها ، اعضای گروه کاری.
  2-عمودی : ارتباط از بالا به پایین ( مدیریت عالی به میانی و پایه  و در نهایت کارکنان ) و وارونه ( عرضه اطلاعات به سطوح بالایی  ).
3- اریب :برقرار ی ارتباط با سطوح خارج از سلسله مراتب اداری  .

ارتباط بین افراد :
فرآیندی  تبادل اطلاع و انتقال معنی میان دو نفر یا درون یک گروه کوچک را ارتباط میان افراد گویند .

عناصرارتباط بین افراد :
1- مختصات روانی ، اجتماعی و فرهنگی افراد
2- ماهیت زبان و مسایل مفهومی
3- ساختار رسمی و اجتماعی
4
رویه های ارتباطی ( صحبت کردن ، نوشتن ،اشاره  رفتار ، تصویر و سایر )

ارتباطات در سازمان:
1- مختصات روانی ، اجتماعی و فرهنگی افراد
2- ماهیت زبان و مسایل مفهومی
3- ساختار رسمی و اجتماعی
4
رویه های ارتباطی ( صحبت کردن ، نوشتن ، اشاره  رفتار ، تصویر و سایر )

موانع ارتباطات بین افراد:
1- ادراکی : هر فرد   حوادث را با زمینه اجتماعی ، فرهنگی و روانی خود درک می کند .
2- اجتماعی : فرد با نقش خود در سازما ن اجتماعی خو گرفته ،  در برابر نیاز اجتماعی  و رفتار اجتماع دیگر با مشکل مواجه می شود .
3- ارزش های فرهنگی : خصوصیات فرهنگی دو قشر ، خود نوعی مشکل ارتباطی است .
4
معانی : خط و مشی و رویه های مکتوب نیاز به دقت و تفسیر شفاهی دارد.

موانع ارتباطات بین افراد:
5- انگیزه : دریافت پیام متعارض با دانش و عقیده  ، ممکن است برای دوری از تشویش آن را نادیده بگیریم .
6
ارزیابی منابع : منبع قابل اعتماد است ؟ پیام موجب اعتبار دهی منبع شود؟
7- علایم غیر شفاهی و متناقض  : کیفیت صدا، نوع بیان ، وضعیت جسمانی  کمک کننده است یا مانع ؟
8
عوامل اخلالی : عبارات فاقد ابتدا و انتها ، ضعف جملات ، راه های ارتباطی فیزیکی یا الکترونیک  ...

ارتباطات در سازمان:
لازم است تصمیمات جدید از تصمیم گیرنده به مجری انتقال یابد ، عاملان انتقال به عنوان بخشی از شبکه ارتباطات  در دو قالب  :
1-سیستم های غیر رسمی :  ایجاد شده بر اثر تعامل بین افراد.
2-سیستم های رسمی : ایجاد شده از طریق فرآیند سازمانی.

راه های بهبود  ارتباطات بین افراد:
1-باز خور: بازگشت نتیجه پیام و اطمینان از درک صحیح آن.
2- افشاء : ارائه اطلاعات اضافی و معتبر در باره فرستنده.
3-تشریح پیام: ضمیمه کردن توضیح بیشتر  پیرامون پیام .
4
ارتباط شفاهی : بیان پیام به صورت   رو   در   رو .
5- شناخت علایم ارتباط و استفاده از زبان ساده و قابل فهم .

انواع سیستم های غیر رسمی:
1-رشته ای: انتقال از فرد 1 به فرد 2  و از فرد 2 به فرد 3 و الی آخر.
2- انشعابی : انتقال از فرد به سایر افراد.
3-تصادفی : افراد به طور تصادفی پیام را دریافت و به سایرین منتقل می نمایند..
4
خوشه ای: فرد پیام را به افراد انتخاب شده از قبل منتقل و فرد انتخاب شده   ،پیام را به افراد انتخاب شده سطح بعدی  منتقل می نماید و ...

عوامل ارتباطی سازنده سیستم های رسمی بری اثر بخش بودن ارتباط:
1-دالان های رسمی ارتباطات:
            الف : جلو گیری از انتشار اطلاعات در بین سطوح مختلف.
            ب : احاطه  فاصله های رشد و توسعه .
2-ترتیب و ترکیب قدرت سازمانی  .
3- تسهیل ارتباط با توجه به تخصص کاری .
4- تملک افراد بر اطلاعات شغلی  خود.

انواع سیستم های رسمی:
1-دایره ای: فرد می تواند با افراد سمت چپ و راست مرتبط باشد ، برای ارتباط با سایرین باید از دالان  های چپ و راست انتقال اطلاعات نماید.
2- همه جانبه  : فرد می تواند با همه افراد در مجموعه ارتباط رفت و برگشت اطلاعات داشته باشد.
3-زنجیره ای :فرد در وسط زنجیره با چپ و راست مرتبط و در ادامه چپ با چپ و راست با راست ارتباط رفت و برگشتی دارند.
4
ستاره ای  و متمرکز : فرد مرکزی با افراد پیرامون هم تراز یا سطح پایین تر مرتبط و افراد دیگر با سایرین هیچ ارتباطی ندارند.

راه های بهبود  ارتباطات  در سازمان:
1-استفاده از باز خور
2- توجه به عوامل روانی و فرهنگی و...
3-شناخت موانع ارتباطی بین افراد
4
شناخت اصول  فرآیند پیچیده  ارتباط

با تشكر: سيد احمد خادم   21/10/1390 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آخرین اخبار
ژورنال کلاب
ژورنال کلاب
 ١٤:٢٤ - 1394/03/18 - نظرات : ٠متن کامل >>
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 8282
 بازدیدکنندگان آنلاين : 2
سایت دانشگاهمعاونت آموزشیمعاونت تحقیقات و فناوریمعاونت فرهنگی و دانشجوییمعاونت درمان و توانبخشیکتابخانه مرکزی

Copyright © 2009 U.S.W.R - All rights reservedدانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی